OSGB Zorunlu Mu? İşverenler İçin Kapsamlı Rehber (2026)

OSGB Nedir?

OSGB, işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmelerine yardımcı olan yetkilendirilmiş Ortak Sağlık Güvenlik Birimidir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işverenler, çalışanlarına yönelik çeşitli sağlık ve güvenlik hizmetlerini sağlamakla yükümlüdür. Bu yükümlülükler işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli hizmetlerini kapsar.

Örneğin, 20 çalışanı bulunan bir üretim işletmesinde risk değerlendirmelerinin yapılması, çalışanların sağlık gözetimlerinin yürütülmesi ve iş güvenliği eğitimlerinin verilmesi gerekir. İşveren bu hizmetleri kendi bünyesinde sağlayabileceği gibi bir OSGB aracılığıyla da karşılayabilir.

OSGB hizmeti almak, işverenlerin iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi ihtiyaçlarını dış kaynak kullanarak karşılamasını sağlar.

Ortak Sağlık Güvenlik Birimi Ne İş Yapar?

OSGB’ler aşağıdaki hizmetleri sunar:

• İş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi

• İşyeri hekimi görevlendirilmesi

• Sağlık gözetimi süreçleri

• Çalışan eğitimleri

• Risk değerlendirmesi çalışmaları

• Acil durum planları hazırlanması

• Periyodik saha denetimleri

OSGB Nedir→

OSGB Neden Önemlidir?

OSGB, işverenlerin yasal uyumluluk sağlamasına ve iş kazalarını önlemeye yardımcı olan kritik bir İSG çözümüdür.

Türkiye’de her yıl binlerce iş kazası meydana gelmektedir. 2024 yılında SGK verilerine göre yüz binlerce iş kazası bildirimi yapılmıştır — Kaynak: SGK, 2024.

İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının amacı yalnızca mevzuata uyum değildir. Aynı zamanda çalışanların sağlığını korumak ve iş sürekliliğini sağlamaktır.

İşverenler, çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini sağlamakla yasal olarak yükümlüdür.

Örneğin, düzenli saha denetimleri yapılan bir işletmede tehlikeli durumlar erken tespit edilerek iş kazalarının önüne geçilebilir.

İş Kazalarının Önlenmesindeki Rolü

İş sağlığı ve güvenliği uygulamaları, iş kazalarının meydana gelme riskini azaltır.

Örneğin, üretim hattındaki koruyucu ekipman eksikliği düzenli denetimler sırasında tespit edilerek olası yaralanmaların önüne geçilebilir.

Yasal Uyum ve Ceza Risklerinin Azaltılması

OSGB desteği, işverenlerin mevzuata uygun hareket etmesini kolaylaştırır.

Örneğin, eksik risk değerlendirmesi bulunan bir işletme denetimlerde cezai yaptırımlarla karşılaşabilir. Profesyonel İSG desteği bu riskleri azaltır.

OSGB Zorunlu Mu, Yoksa Tercihe Bağlı Bir Hizmet Mi?

OSGB hizmeti doğrudan her işyeri için zorunlu değildir; ancak işverenlerin iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmeti sağlama yükümlülüğü zorunludur.

Bu ayrım oldukça önemlidir. Kanun işverene “OSGB ile çalışmak zorundasın” demez. Bunun yerine gerekli İSG hizmetlerinin sağlanmasını zorunlu tutar.

İşveren bu yükümlülüğü üç farklı şekilde yerine getirebilir:

1. Kendi bünyesinde personel çalıştırabilir.

2. Tam zamanlı uzman ve hekim istihdam edebilir.

3. Yetkili bir OSGB’den hizmet alabilir.

İşyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısı, İSG yükümlülüklerinin kapsamını belirleyen temel faktörlerdir.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu bu yükümlülüklerin temel hukuki dayanağını oluşturur.

Hangi İşyerlerinde OSGB Hizmeti Almak Zorunludur?

OSGB hizmeti alma ihtiyacı, işyerinin tehlike sınıfına ve organizasyon yapısına bağlı olarak ortaya çıkar.

Aşağıdaki tablo genel değerlendirme için kullanılabilir:

Az Tehlikeli İşyerlerinde OSGB Zorunlu Mu?

Az tehlikeli işyerlerinde de iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri bulunmaktadır.

Örneğin, bir hukuk bürosu veya muhasebe ofisi düşük riskli görünse bile çalışanları için gerekli İSG hizmetlerini sağlamak zorundadır.

Tehlikeli ve Çok Tehlikeli İşyerlerinde OSGB Şart Mıdır?

Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde İSG yükümlülükleri daha kapsamlıdır.

Örneğin, üretim tesisleri ve şantiyelerde uzman çalışma süreleri daha yüksektir ve denetim süreçleri daha yoğun yürütülür.

Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri daha kapsamlıdır.

Çalışan Sayısına Göre OSGB Zorunluluğu Nasıl Belirlenir?

Çalışan sayısı, alınması gereken İSG hizmetinin kapsamını etkiler ancak tek başına belirleyici değildir.

Birçok işveren yalnızca çalışan sayısına odaklanır. Oysa aynı çalışan sayısına sahip iki işletmenin yükümlülükleri faaliyet alanına göre farklı olabilir.

Örneğin:

• 3 çalışanlı muhasebe ofisi

• 3 çalışanlı metal atölyesi

Bu iki işletmenin risk seviyeleri aynı değildir.

Çalışan Sayısı Neden Önemlidir?

Çalışan sayısı arttıkça uzman ve hekim çalışma süreleri de artar.

Bu nedenle büyüyen işletmelerin İSG planlamalarını düzenli olarak gözden geçirmesi gerekir.

İş Güvenliği Uzmanı Bulundurmak Zorunlu Mu?

İş güvenliği uzmanı görevlendirmek, işverenlerin temel İSG yükümlülüklerinden biridir.

Uzmanlar risklerin belirlenmesi, önleyici faaliyetlerin planlanması ve saha denetimlerinin yürütülmesinde görev alır.

Örneğin, bir şantiyede yüksekte çalışma riski bulunuyorsa gerekli önlemlerin planlanması iş güvenliği uzmanının sorumluluk alanına girer.

İş Güvenliği Uzmanının Görevleri

• Risk değerlendirmelerine katılım

• Saha denetimleri

• Çalışan eğitimleri

• İSG raporlamaları

• Kaza araştırmaları

İşyeri Hekimi Bulundurmak Zorunlu Mu?

İşyeri hekimi görevlendirmek, çalışanların sağlık gözetimi açısından yasal bir zorunluluktur.

İşyeri hekimleri çalışanların sağlık durumlarını takip eder ve meslek hastalıklarının önlenmesine katkı sağlar.

Örneğin, kimyasal maruziyet bulunan bir işletmede düzenli sağlık kontrolleri kritik öneme sahiptir.

İşyeri Hekimi Hangi Hizmetleri Verir?

• İşe giriş muayeneleri

• Periyodik sağlık muayeneleri

• Sağlık raporları

• Meslek hastalığı takibi

• Sağlık eğitimleri

OSGB Yerine Kendi Bünyemde Uzman Çalıştırabilir Miyim?

İşverenler, gerekli şartları sağlamaları halinde İSG personelini kendi bünyelerinde istihdam edebilir.

Büyük ölçekli işletmeler çoğu zaman tam zamanlı iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırmayı tercih eder.

Örneğin, yüzlerce çalışanı bulunan bir fabrika kendi İSG departmanını kurabilir.

Bununla birlikte KOBİ’ler açısından OSGB modeli genellikle daha ekonomik ve sürdürülebilir bir çözüm sunar.

OSGB Hizmeti Almamanın Cezası Nedir?

OSGB hizmeti alınmaması veya gerekli İSG personelinin görevlendirilmemesi durumunda idari para cezaları uygulanabilir.

İdari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenmektedir. Bu nedenle güncel rakamların resmi kaynaklardan kontrol edilmesi gerekir.

OSGB hizmeti alınmaması veya gerekli İSG personelinin görevlendirilmemesi durumunda idari para cezaları uygulanabilir.

Örneğin:

• İş güvenliği uzmanı görevlendirmeme

• İşyeri hekimi görevlendirmeme

• Risk değerlendirmesi yaptırmama

• Acil durum planı oluşturmama

gibi durumlarda ayrı ayrı yaptırımlar söz konusu olabilir.

Hukuk Büroları İçin OSGB Zorunlu Mu?

Hukuk büroları genellikle az tehlikeli sınıfta yer alsa da İSG yükümlülüklerinden tamamen muaf değildir.

Bu nedenle hukuk bürolarında çalışan sayısı ve faaliyet yapısına göre iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmetleri gerekebilir.

Örneğin, 10 çalışanlı bir hukuk bürosunun da İSG süreçlerini yönetmesi gerekir.

Ofisler ve Küçük İşletmeler İçin OSGB Gerekli Mi?

Ofisler ve küçük işletmeler için de iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri bulunmaktadır.

Birçok işletme yalnızca üretim yapan şirketlerin İSG hizmeti almak zorunda olduğunu düşünmektedir. Bu yaygın bir yanılgıdır.

Örneğin, muhasebe büroları, danışmanlık şirketleri ve yazılım firmaları da İSG mevzuatı kapsamındadır.

İşyerimin Tehlike Sınıfını Nasıl Öğrenebilirim?

İşyerinin tehlike sınıfı, NACE koduna göre belirlenir.

NACE kodu işletmenin faaliyet alanını tanımlar ve buna bağlı olarak az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıflandırması yapılır.

NACE kodu, işyerinin az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfta yer aldığını belirlemek için kullanılır.

NACE Kodu OSGB Zorunluluğunu Nasıl Etkiler?

NACE kodu, işletmenin hangi İSG yükümlülüklerine tabi olduğunu doğrudan etkiler.

Örneğin:

• Hukuk bürosu → Az tehlikeli

• Mobilya üretimi → Tehlikeli

• İnşaat faaliyetleri → Çok tehlikeli

Örnek Senaryolarla OSGB Zorunluluğu

OSGB zorunluluğunu anlamanın en kolay yolu gerçek işletme örneklerini incelemektir.

3 Çalışanlı Muhasebe Ofisi

Az tehlikeli sınıfta yer alır. İSG yükümlülükleri vardır ancak kapsamı sınırlıdır.

10 Çalışanlı Hukuk Bürosu

Az tehlikeli sınıfta yer almasına rağmen gerekli İSG hizmetlerini sağlamak zorundadır.

25 Çalışanlı Üretim Tesisi

Tehlikeli sınıfta yer alabilir ve daha kapsamlı uzman desteği gerektirir.

50 Çalışanlı Şantiye

Çok tehlikeli sınıfta değerlendirilir ve yoğun İSG yönetimi gerektirir.

OSGB Hizmeti Nasıl Alınır?

OSGB hizmeti almak için öncelikle işyerinin tehlike sınıfı ve ihtiyaçları belirlenmelidir.

Aşağıdaki süreç izlenebilir:

1. NACE Kodunu Belirleyin

İlk olarak faaliyet kodunuzu doğrulayın.

2. Çalışan Sayısını Değerlendirin

İkinci olarak mevcut çalışan sayınızı netleştirin.

3. Yetkili OSGB Araştırın

Üçüncü olarak Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş bir OSGB seçin.

4. Sözleşme Sürecini Tamamlayın

Son olarak gerekli görevlendirmeleri ve sözleşmeleri tamamlayın.

İstanbul OSGB hizmeti → 

Ataşehir OSGB hizmeti → 

OSGB Zorunluluğunu Değerlendirmek İçin Hangi Araçlar Kullanılabilir?

OSGB yükümlülüklerini değerlendirmek için NACE kodu, çalışan sayısı ve tehlike sınıfı bilgileri kullanılmalıdır.

İşverenler aşağıdaki araçlardan yararlanabilir:

• SGK işyeri kayıtları

• Ticaret Sicil bilgileri

• NACE kodu sorgulamaları

• İSG uzmanı danışmanlığı

• Yetkili OSGB değerlendirmeleri

Ayrıca profesyonel destek almak, yanlış yorumlama riskini azaltabilir.

Sonraki Adımlar Nelerdir?

OSGB zorunluluğunu öğrenen işverenlerin bir sonraki adımı kendi işletmelerinin durumunu analiz etmektir.

Aşağıdaki kontrol listesini uygulayabilirsiniz:

1. NACE kodunuzu doğrulayın.

2. Çalışan sayınızı belirleyin.

3. Tehlike sınıfınızı öğrenin.

4. İSG yükümlülüklerinizi değerlendirin.

5. Yetkili uzman desteği alın.

OSGB Hizmetleri→ 

Sonuç

OSGB zorunluluğu, işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinden bağımsız düşünülemez.

Her işveren çalışanlarının sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu yükümlülükler bazı işletmelerde doğrudan OSGB hizmeti alınmasını gerektirirken, bazı işletmelerde şirket içi çözümlerle karşılanabilir.

Bununla birlikte doğru yaklaşım, çalışan sayısını, NACE kodunu ve tehlike sınıfını birlikte değerlendirmektir. Böylece hem mevzuata uyum sağlayabilir hem de olası cezai risklerin önüne geçebilirsiniz.

İşletmeniz için yükümlülüklerinizi netleştirmek istiyorsanız profesyonel destek alarak doğru İSG planlamasını oluşturabilirsiniz.

Teklif  Alın→ 

Bilgilendirme Notu

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yazıda yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla güncel mevzuat ve uygulamalar dikkate alınarak oluşturulmuştur. Ancak yasal düzenlemeler, sektörel uygulamalar ve resmi kurum görüşleri zaman içerisinde değişiklik gösterebilir.

İş sağlığı ve güvenliği süreçleri, işyerinin faaliyet alanına, çalışan sayısına ve tehlike sınıfına göre farklılık gösterebileceğinden, bu içerikte yer alan bilgiler profesyonel danışmanlık yerine geçmez. İşletmenize özel değerlendirme ve güncel mevzuata uygun çözümler için uzman desteği almanız önerilir.

Trend OSGB, içeriklerde yer alan bilgilerin doğruluğu ve güncelliği için azami özen göstermektedir; ancak içeriklerin kullanımından doğabilecek doğrudan veya dolaylı sonuçlardan sorumlu tutulamaz.