İşyeri Hekimi Çalıştırma Zorunluluğu: Kimler İşyeri Hekimi Bulundurmalı?

İşyeri hekimi çalıştırma zorunluluğunu belirlemek için yalnızca çalışan sayısına bakmak yeterli değildir. İşyerinin tehlike sınıfı, Kanun kapsamındaki durumu ve küçük işletmeler için uygulanabilecek özel düzenlemeler de değerlendirilmelidir.

İşverenin önce hizmetleri hangi yöntemle sağlayacağını, ardından gereken çalışma süresini belirlemesi gerekir. Hekimin her gün işyerinde bulunması ile belirli sürelerle görevlendirilmesi aynı uygulama değildir.

İşyeri hekimi çalıştırma zorunluluğu ne anlama gelir?

İşyeri hekimi çalıştırma zorunluluğu, işverenin iş sağlığı hizmetlerini mevzuatta belirlenen nitelik, süre ve görevlendirme koşullarına uygun şekilde sağlamasını ifade eder.

İşyeri hekimi, Bakanlıkça yetkilendirilmiş ve işyeri hekimliği belgesine sahip hekimdir. Mesleğin görev ve yetkileri hakkında kapsamlı açıklamayı işyeri hekimi nedir? rehberinde bulabilirsiniz.

İşveren açısından üç kavram ayrılmalıdır:

• Görevlendirme: Uygun nitelikteki hekimin işyerinin iş sağlığı hizmetlerini yürütmek üzere atanması.
• Hizmet alımı: İş sağlığı hizmetlerinin yetkili bir kuruluş üzerinden sağlanması.
• Tam süreli görevlendirme: Mevzuattaki çalışan eşikleri nedeniyle hekimin tam gün çalışacak şekilde görevlendirilmesi.

Bu nedenle “işyeri hekimi gerekiyor” sonucu, doğrudan “tam süreli bir hekim işe alınmalı” anlamına gelmez.

Hangi işyerlerinde işyeri hekimi görevlendirilmesi gerekir?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işyerlerinde genel kural, iş sağlığı hizmetleri için işyeri hekimi görevlendirilmesidir. Küçük ve az tehlikeli işyerleri için işverenin hizmetleri üstlenebildiği özel uygulama ayrıca değerlendirilir.

Kanunun kapsamı kamu ve özel sektör işyerlerini içerir. Bununla birlikte ev hizmetleri, çalışan istihdam etmeden kendi nam ve hesabına çalışanlar ve Kanunun 2. maddesinde belirtilen diğer faaliyetler kapsam dışında tutulmuştur. Dolayısıyla yükümlülük değerlendirmesi, önce işyerinin Kanun kapsamında bulunup bulunmadığıyla başlamalıdır.

Bir çalışanı bulunan işyerinde işyeri hekimi gerekir mi?

Bir çalışanı bulunan işyeri, yalnızca çalışan sayısının düşük olması nedeniyle yükümlülüklerden muaf olmaz.

Tehlikeli veya çok tehlikeli sınıftaki işyerinde genel hekim görevlendirme hükümleri uygulanır. Az tehlikeli işyerinde ise 50’den az çalışanlı işletmeler için özel uygulamanın koşulları incelenebilir.

Örneğin tek çalışanlı bir işyerini değerlendirirken ilk soru “Kaç kişi çalışıyor?” kadar “İşyerinin tehlike sınıfı nedir?” olmalıdır.

Çalışanı olmayan işletmelerin durumu nedir?

Çalışan istihdam etmeksizin kendi nam ve hesabına mal veya hizmet üreten kişiler Kanunun kapsam dışı düzenlemesi içinde yer alır.

Ancak yalnızca işletmenin küçük olması veya sahibinin de işletmede çalışması bu sonuca ulaşmak için yeterli değildir. Çalışan, çırak veya stajyer bulunuyorsa kapsam ve hizmet hesabı ayrıca incelenmelidir.

50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde uygulama nasıldır?

50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde, gerekli koşulları sağlayan işveren veya işveren vekili, işe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler dışındaki hizmetleri işyeri hekimi görevlendirmeden yürütebilir.

Bu uygulama genel bir muafiyet değildir. İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin kim tarafından ve hangi koşullarla yürütüleceğine ilişkin alternatif bir yöntemdir.

İşveren veya işveren vekili hangi koşulları sağlamalıdır?

Özel uygulamanın kullanılabilmesi için işyerinin az tehlikeli sınıfta bulunması, çalışan sayısının 50’nin altında olması, öngörülen eğitimin tamamlanması ve gerekli kayıt işlemlerinin yapılması gerekir.

Eğitim, Bakanlıkla protokol yapan kurum ve kuruluşlar üzerinden alınmalıdır. Eğitimi tamamlayanlar için eğitim tamamlama belgesi düzenlenir. İşveren veya işveren vekilinin SGK kayıtları ile İSG-KATİP işlemleri de uygun olmalıdır. Hizmetlerin üstlenilmesi, sistemdeki onayla geçerlilik kazanır.

Bakanlığın güncel düzenlemelere ilişkin açıklaması, bu eğitimde önceki sınav şartının kaldırıldığını da belirtmektedir. Eski kaynaklardaki sınav koşulu güncel başvuru şartı olarak kabul edilmemelidir.

İşe giriş ve periyodik muayeneleri işveren yapabilir mi?

İşveren eğitimi, sağlık muayenesi veya tetkik yapma yetkisi vermez. Muayene ve tetkikler, işverenin bu eğitimle üstlenebileceği hizmetlerin dışındadır.

50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde Kanun kapsamında gereken sağlık raporları; işyeri hekiminden, çalışan sağlığı merkezinden (ÇASMER), aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından alınabilir. Bu rapor seçeneği, işletmenin diğer hizmetleri nasıl yürüteceği sorusundan ayrı değerlendirilmelidir.

Daha geniş yükümlülükler için az tehlikeli işyerlerinde İSG zorunluluğu rehberini inceleyebilirsiniz.

Çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre hangi uygulama gerekir?

Aşağıdaki tablo, Kanun kapsamındaki işyerlerinde genel hekim görevlendirme yolunu ve küçük işletmeler için özel uygulamayı birlikte gösterir.

Hekim çalışma süreleri ve tam süreli eşikler, ilgili yönetmeliğin 12. maddesinde düzenlenmektedir.

Tablodaki sayılar değerlendirilirken ilgili çalışan hesabı esas alınmalıdır. Şirketin bütün şubelerinin çalışanlarını tek toplamla değerlendirmek veya bütün personeli hiçbir ayrım yapmadan hesaba katmak yanlış sonuca yol açabilir.

Kanunun 6. maddesindeki görevlendirme süresi hesabında, belirtilen kanunlar kapsamındaki öğrenci statüsündeki çırak ve stajyerler çalışan toplamına dahil edilmez. Bununla birlikte bu kişilerin Kanun kapsamında korunması ve ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerekir.

İşyeri hekiminin aylık çalışma süresi nasıl hesaplanır?

Tam süreli eşiklere ulaşılmayan genel görevlendirmelerde aylık asgari süre, hesaba esas çalışan sayısıyla tehlike sınıfına ait dakika süresinin çarpılmasıyla bulunur.

Örnek hesaplama: Tehlikeli sınıfta bulunan ve hesaba esas 20 çalışanı olan bir işyerinde aylık asgari hekim süresi:

20 × 10 dakika = 200 dakika, yani 3 saat 20 dakika olur.

Bu örnek yalnızca süre hesabını gösterir. Hizmet bedelini, ziyaret sayısını veya sağlık muayenelerinin toplam kapsamını belirlemez. Çalışma planı hazırlanırken işyerinin faaliyetleri ve ihtiyaçları da ele alınmalıdır.

İşyerinin tehlike sınıfı belirlenirken yapılan asıl iş dikkate alınır. İşyerinin fiziksel olarak ofise benzemesi, tek başına az tehlikeli sınıfta bulunduğunu göstermez.

Tam süreli işyeri hekimi hangi durumlarda gerekir?

Tam süreli işyeri hekimi görevlendirmesi, tabloda belirtilen çalışan eşiklerine ulaşıldığında gerekir. Tam katları aşan çalışanlar için ayrıca yeterli hekim süresi sağlanır.

Örnek: Tehlikeli sınıfta 1.100 çalışanı bulunan bir işyerinde, 1.000 çalışan için tam süreli hekim; kalan 100 çalışan için ise aylık en az 1.000 dakika ek hekim hizmeti gerekir.

Bu nedenle tam süreli eşik aşıldığında yalnızca bir hekim görevlendirilip çalışan sayısının geri kalanı göz ardı edilmemelidir. Vardiya düzeni ve işyerindeki hizmet organizasyonu da planlamada dikkate alınmalıdır.

İşveren işyeri hekimi hizmetini nasıl sağlayabilir?

İşveren, gerekli niteliklere sahip çalışanlar arasından hekim görevlendirebilir. Çalışanları arasında uygun personel bulunmadığında hizmetlerin tamamını veya bir kısmını yetkili OSGB ya da ÇASMER üzerinden sağlayabilir.

Çalışanlar arasından işyeri hekimi görevlendirilebilir mi?

Evet. Görevlendirilecek kişinin geçerli işyeri hekimliği belgesi bulunmalıdır. İşletmede bir hekimin çalışıyor olması, tek başına işyeri hekimi görevlendirmesinin tamamlandığı anlamına gelmez.

Belge uygunluğu, çalışma süresi ve sistemdeki görevlendirme birlikte kontrol edilmelidir. İşyerinde hekime hizmetlerini yerine getirebilmesi için gerekli zaman, mekân ve çalışma koşulları sağlanmalıdır.

OSGB’den işyeri hekimi hizmeti alınabilir mi?

Evet. İşyerinin ihtiyaç duyduğu hekim hizmeti, yetkili bir ortak sağlık ve güvenlik birimi üzerinden sağlanabilir. OSGB ile hizmet alımında da uygun hekim görevlendirmesi ve çalışma süresi koşulları geçerlidir.

OSGB seçeneğini diğer yöntemlerle karşılaştırmak için OSGB zorunlu mu? rehberini inceleyebilirsiniz.

İstanbul veya Kocaeli’deki işletmeniz için hizmet planlıyorsanız çalışan sayınızı, tehlike sınıfınızı ve işyeri konumunuzu paylaşarak Trend OSGB’nin işyeri hekimi hizmeti hakkında kurumsal talebinizi iletebilirsiniz.

İşyeri hekimi görevlendirmesi İSG-KATİP üzerinden nasıl yapılır?

İşyeri hekimi görevlendirmesinde uygun sözleşme veya görevlendirme belgesi İSG-KATİP üzerinden düzenlenir ve gereken onaylar tamamlanır. Yalnızca hizmet sağlayıcıyla ticari anlaşma yapılması, sistem işlemlerinin yerine geçmez.

İşverenin kontrol edeceği temel sıra şöyledir:

1. İşyerini temsile yetkili kullanıcıyla sisteme giriş yapılır.
2. Hizmet verilecek işyerinin doğru SGK sicili seçilir.
3. Çalışan sayısı ve tehlike sınıfı bilgileri kontrol edilir.
4. Görevlendirme yöntemine uygun sözleşme veya belge düzenlenir.
5. İlgili onaylar tamamlanır; görevlendirme ve çalışma süresi kontrol edilir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliğinin 14. maddesi sözleşme ve görevlendirme esaslarını düzenler. Bakanlık açıklamalarına göre sistemdeki işyeri ve çalışan bilgileri de SGK kayıtlarıyla ilişkilidir.

Küçük ve az tehlikeli işyerlerinde işverenin hizmetleri üstlenmesine ilişkin taahhüt işlemi, hekimle yapılan hizmet sözleşmesinden farklıdır. Kullanılacak işlem, seçilen hizmet yöntemine uygun olmalıdır.

İşyeri hekimi görevlendirilmemesinin sonuçları nelerdir?

Gerekli hekim görevlendirmesinin yapılmaması, 6331 sayılı Kanunun 26. maddesi kapsamında idari yaptırıma konu olabilir. İşverenin özel uygulamadan yararlanıp yararlanmadığı ve ilgili koşulları sağlayıp sağlamadığı da değerlendirmede önemlidir.

Ceza tutarları için eski yıllara ait rakamlar esas alınmamalıdır. Bakanlık, uygulanacak idari para cezalarını yıl bazında yayımlar. Güncel tutar ve hesaplama koşulları, ilgili yılın resmî tablosundan kontrol edilmelidir.

Hizmet alınması da işverenin iş sağlığı ve güvenliği sorumluluğunu bütünüyle devretmez. İşveren, bildirilen önlemlerin uygulanmasını ve hizmetlerin yürütülmesini takip etmelidir.

İşveren yükümlülüğünü belirlemek için hangi bilgileri kontrol etmeli?

Değerlendirmeye aşağıdaki bilgilerle başlayabilirsiniz:

1. Kanun kapsamı: İşyerinizin kapsam dışı faaliyetlerden biri olup olmadığını kontrol edin.
2. SGK tescili: Hizmetin hangi işyeri sicili için planlanacağını belirleyin.
3. Esas faaliyet ve tehlike sınıfı: Kayıtları işyerinde yapılan faaliyetle karşılaştırın.
4. Çalışan sayısı: İlgili yükümlülüğe uygun hesabı yapın.
5. Özel uygulama: Az tehlikeli ve 50’den az çalışanlı işyerinde eğitim, belge ve kayıt koşullarını inceleyin.
6. Süre ve yöntem: Hekim görevlendirmesi gerekiyorsa aylık süreyi ve tam süreli eşikleri kontrol edin.
7. Uygulama kayıtları: Sözleşme, onay ve sağlık gözetimi süreçlerinin tamamlandığını doğrulayın.

Bu değerlendirmeyi yaparken iş güvenliği uzmanı çalıştırma zorunluluğu da ayrı olarak kontrol edilmelidir.

Sık sorulan sorular

Aile hekiminden rapor almak, işyeri hekimi görevlendirmesinin yerine geçer mi?

Aile hekiminden sağlık raporu alınabilen özel durumlar, diğer iş sağlığı hizmetlerinin yerine getirildiğini tek başına göstermez. İşverenin hizmetleri üstlenme koşulları veya hekim görevlendirme gerekliliği ayrıca değerlendirilmelidir.

İşveren eğitimi, kişiye işyeri hekimi unvanı kazandırır mı?

Hayır. İşveren eğitimi ile işyeri hekimliği belgesi farklıdır. Eğitim, kapsamındaki işyerlerinde belirli hizmetlerin üstlenilmesine yöneliktir; kişiyi hekim yapmaz veya muayene yetkisi vermez.

Çalışan sayısı veya tehlike sınıfı değişirse ne yapılmalı?

Hizmet yöntemi ve süre hesabı yeniden kontrol edilmelidir. İşverenin hizmetleri üstlendiği özel uygulamada çalışan sayısının 50’ye ulaşması veya işyerinin az tehlikeli sınıftan çıkması, bu yöntemin devamını etkiler.

Birden fazla şubesi olan işletmeler nasıl değerlendirilir?

Şubelerin SGK tescilleri ve hizmeti üstlenecek kişinin statüsü dikkate alınır. Eğitim belgeli işveren, aynı ildeki kendisine ait az tehlikeli işyerlerinde toplam çalışan sayısı 50’nin altında olmak koşuluyla hizmetleri üstlenebilir. Eğitim belgeli işveren vekili ise tam süreli çalıştığı tek işyerinde bu yöntemi kullanabilir.

İşletmeniz için işyeri hekimi hizmetini planlayın

Çalışan sayınız, faaliyet alanınız ve işyeri yapınızla birlikte mevcut görevlendirmelerinizi kontrol ederek başlayın. İstanbul veya Kocaeli’deki işletmeniz için işyerine uygun hizmet planı talep etmek üzere Trend OSGB ile iletişime geçebilirsiniz.

Trend OSGB’nin iş sağlığı hizmetleri işletmeler ve işverenler için planlanmaktadır. Bireysel sağlık raporu veya bireysel işe giriş sağlık raporu hizmeti sunulmamaktadır.