Risk analizi kaç yılda bir yenilenir sorusu, çoğu zaman elindeki dokümanın hala geçerli olup olmadığını merak eden işverenlerden gelir. Çoğu işveren, işyerinde bir risk değerlendirmesi bulunması gerektiğini bilir; ancak hazırlanan doküman süresiz geçerli değildir: mevzuat her tehlike sınıfı için bir üst süre belirler ve bazı değişiklikler bu süre dolmadan yenilemeyi gerektirir. Aşağıda risk değerlendirmesinin ne zaman yenileneceğini tehlike sınıfına ve işyerindeki değişikliklere göre, resmî kaynaklara dayanarak açıklıyoruz.
Terim notu: Aramalarda çoğunlukla “risk analizi” ifadesi kullanılır. İş sağlığı ve güvenliği (İSG) mevzuatında ise yükümlülüğün adı “risk değerlendirmesi”dir; risk analizi, Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği’nin 7. maddesinde sayılan “riskleri belirleme ve analiz etme” aşamasını ifade eder. Bu yazıda “risk analizi” arama dilindeki genel anlamıyla kullanılmaktadır; yasal açıklamalar resmi terminolojiyi izler. İki ifade de aynı yasal yükümlülüğü anlatır.
Önemli Noktalar
- Risk değerlendirmesinin olağan yenileme süresi işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenir ve Yönetmelikte “en geç” ifadesiyle bir üst sınır olarak tanımlanır.
- Olağan süre dolmamış olsa bile Yönetmeliğin 12. maddesinin ikinci fıkrasında sayılan durumlardan biri gerçekleştiğinde risk değerlendirmesi yenilenir.
- Erken yenilemede yeni risklerin işyerinin tamamını mı yoksa bir bölümünü mü etkilediğine bakılır; risk değerlendirmesi buna göre tamamen veya kısmen yenilenir.
- Mevzuat değişikliği nedeniyle zorunlu yenileme, Yönetmelikte çalışma ortamına ait sınır değerlere ilişkin değişikliklerle sınırlı olarak sayılmıştır.
- Risk değerlendirmesi yapma veya yaptırma yükümlülüğü işverene aittir; dışarıdan hizmet alınması işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
- Risk değerlendirmesi dokümanında gerçekleştirildiği tarih ve geçerlilik tarihi yer alır; yenileme takibi bu tarihlerle başlar.
Risk Analizi Kaç Yılda Bir Yenilenir? Tehlike Sınıfına Göre Süreler
Risk değerlendirmesi kaç yılda bir yapılır sorusunun cevabı işyerinin tehlike sınıfına bağlıdır. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği’nin 12. maddesinin birinci fıkrası, yapılmış olan risk değerlendirmesinin yenilenmesi için her tehlike sınıfına ayrı bir üst süre belirler.
Tablo 1: Tehlike sınıfına göre risk değerlendirmesinin olağan yenileme süresi (Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 12/1)
| Tehlike sınıfı | Olağan yenileme süresi (üst sınır) | Mevzuat dayanağı | Süre dolmadan yenileme gerekebilir mi? | İşveren için pratik not |
|---|---|---|---|---|
| Çok tehlikeli | En geç 2 yıl | Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 12/1 | Evet; md. 12/2’de sayılan durumlarda | Döngü kısadır; bir sonraki yenileme tarihini çalışma tamamlanır tamamlanmaz planlayın. |
| Tehlikeli | En geç 4 yıl | Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 12/1 | Evet; md. 12/2’de sayılan durumlarda | Faaliyet değişirse işyerinin tehlike sınıfını yeniden kontrol edin. |
| Az tehlikeli | En geç 6 yıl | Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 12/1 | Evet; md. 12/2’de sayılan durumlarda | Süre uzun olduğu için erken yenileme gerektiren bir değişiklik çoğu zaman süreden önce gelir. |
Yönetmelikteki “en geç” ifadesi, tablodaki sürelerin sabit bir takvim değil bir üst sınır olduğunu gösterir. Risk değerlendirmesi bu süreden önce yenilenebilir; süre aşılmamalıdır.
İşyerinin tehlike sınıfı, İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliğiekindeki listeye göre belirlenir. Bu liste 13.03.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yenilenmiştir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının sıkça sorulan sorular sayfasına göre tehlike sınıfının tespitinde işyerinde yapılan asıl iş dikkate alınır. Tehlike sınıflarının kanundaki yerini 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu yazımızda bulabilirsiniz.
Çok tehlikeli işyerlerinde risk değerlendirmesi kaç yılda bir yenilenir?
Çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde risk değerlendirmesi en geç iki yılda bir yenilenir. Döngü kısa olduğu için yenileme tarihini doküman imzalandığı gün takvime işlemek ve ölçüm, bakım ve eğitim planlarıyla birlikte izlemek pratik bir yöntemdir.
Tehlikeli işyerlerinde risk değerlendirmesi kaç yılda bir yenilenir?
Tehlikeli sınıftaki işyerlerinde risk değerlendirmesi en geç dört yılda bir yenilenir. Bu süre içinde işletmenin asıl faaliyeti değişirse önce tehlike sınıfının hâlâ doğru olup olmadığını kontrol edin; sınıf değişirse yenileme takvimi de değişir.
Az tehlikeli işyerlerinde risk değerlendirmesi kaç yılda bir yenilenir?
Az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde risk değerlendirmesi en geç altı yılda bir yenilenir. Ofis taşınması, yeni bir depo alanı veya farklı ekipman kullanımı gibi değişiklikler çoğu zaman altı yıl dolmadan yenileme ihtiyacı doğurur. Küçük işletmelerin diğer yükümlülükleri içinaz tehlikeli işyerlerinde İSG zorunluluğu yazımıza bakabilirsiniz.
Süre Dolmadan Risk Değerlendirmesi Hangi Durumlarda Yenilenir?
Olağan süre dolmamış olsa bile, Yönetmeliğin 12. maddesinin ikinci fıkrasında sayılan durumlardan biri gerçekleştiğinde risk değerlendirmesi tamamen veya kısmen yenilenir. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 12/2 şu durumları sayar:
- (a) İşyerinin taşınması veya binalarda değişiklik yapılması
- (b) İşyerinde uygulanan teknoloji, kullanılan madde ve ekipmanlarda değişiklikler meydana gelmesi
- (c) Üretim yönteminde değişiklikler olması
- (ç) İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay meydana gelmesi
- (d) Çalışma ortamına ait sınır değerlere ilişkin bir mevzuat değişikliği olması
- (e) Çalışma ortamı ölçümü ve sağlık gözetimi sonuçlarına göre gerekli görülmesi
- (f) İşyeri dışından kaynaklanan ve işyerini etkileyebilecek yeni bir tehlikenin ortaya çıkması
Aşağıdaki örnekler yalnızca açıklama amaçlıdır ve her işyerinin durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olaydan sonra risk değerlendirmesi yenilenir mi?
Evet. İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay meydana geldiğinde risk değerlendirmesi Yönetmeliğin 12/2-ç bendi uyarınca yenilenir. Ramak kala olaylar da bu kapsamdadır; yaralanma olmaması yenileme ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Örnek (açıklayıcıdır): Depoda istiflenen bir paletin devrilmesi kimseyi yaralamadıysa da ramak kala olaydır. İstifleme alanına ilişkin riskler yeniden ele alınmalıdır.
İşyerinin taşınması veya bina değişikliği risk değerlendirmesini etkiler mi?
Evet. İşyerinin taşınması veya binalarda değişiklik yapılması, Yönetmeliğin 12/2-a bendinde sayılan bir yenileme sebebidir. Yeni adreste kaçış yolları, elektrik tesisatı ve yerleşim düzeni gibi tehlike kaynakları farklılaşır.
Örnek (açıklayıcıdır): Ümraniye‘deki atölyesini Gebze‘deki yeni bir binaya taşıyan bir işletme, faaliyetini değiştirmemiş olsa da yeni bina için risk değerlendirmesini yeniler.
Yeni makine, ekipman, teknoloji veya üretim yöntemi yenileme gerektirir mi?
Evet. Teknoloji, kullanılan madde veya ekipmanda değişiklik (12/2-b) ve üretim yönteminde değişiklik (12/2-c) risk değerlendirmesinin yenilenmesini gerektirir. Yeni bir kimyasalın kullanılmaya başlanması da bu kapsamdadır.
Örnek (açıklayıcıdır): Bir metal atölyesine pres hattı eklendiğinde, en azından pres hattının bulunduğu bölüm ve bu bölümün diğer alanlarla etkileşimi yeniden değerlendirilir.
Mevzuat değiştiğinde risk değerlendirmesi yenilenmeli mi?
Yönetmeliğin 12/2-d bendi, zorunlu yenileme sebebi olarak yalnızca çalışma ortamına ait sınır değerlere ilişkin mevzuat değişikliklerini sayar. Örneğin gürültü veya kimyasal maruziyet sınır değerlerini değiştiren bir düzenleme bu kapsama girer.
İyi uygulama notu: Sınır değerler dışındaki İSG mevzuatı değişiklikleri Yönetmelikte ayrı bir yenileme sebebi olarak sayılmamıştır. Yine de bu değişikliklerin mevcut risk değerlendirmesine etkisini iş güvenliği uzmanıyla gözden geçirmeniz önerilir.
Ölçüm ve sağlık gözetimi sonuçları yenileme gerektirir mi?
Çalışma ortamı ölçümleri veya sağlık gözetimi sonuçları gerekli gösterdiğinde risk değerlendirmesi Yönetmeliğin 12/2-e bendi uyarınca yenilenir. Örneğin gürültü ölçümünde yüksek değer çıkması ya da periyodik muayenelerde belirli bir bölümde tekrarlayan bulgular görülmesi bu kapsamda değerlendirilir.
İşyeri dışından gelen yeni bir tehlike ne anlama gelir?
İşyeri dışından kaynaklanan ve işyerini etkileyebilecek yeni bir tehlike ortaya çıktığında risk değerlendirmesi Yönetmeliğin 12/2-f bendi uyarınca yenilenir. Örnek (açıklayıcıdır): İşyerinin yanına yanıcı madde depolayan bir tesis açılması bu kapsamdadır. Bakanlık, COVID-19 sürecine ilişkin sıkça sorulan sorularda bu hükmü risk değerlendirmesi ile birlikte acil durum planları için de uygulamıştır.
Mevzuatta ayrıca sayılmayan değişiklikler
İş organizasyonunun değişmesi, çalışan sayısının artması, OSGB veya iş güvenliği uzmanının değişmesi ve işyerinin el değiştirmesi Yönetmeliğin 12. maddesinde ayrıca sayılmamıştır. Ancak bu değişiklikler yeni bir bina, ekipman, üretim yöntemi veya tehlike getiriyorsa ilgili bent uygulanır. Bu durumlarda uzman değerlendirmesi önerilir.
Risk Değerlendirmesinin Tamamı mı, İlgili Bölümü mü Yenilenir?
Risk değerlendirmesinin tamamen mi kısmen mi yenileneceği, ortaya çıkan yeni risklerin işyerinin tamamını mı yoksa bir bölümünü mü etkilediğine göre belirlenir. Yönetmeliğin 12. maddesinin ikinci fıkrası bu ölçütü açıkça belirtir.
Kısmi yenileme, değişiklikten etkilenen bölüm veya süreç için risk değerlendirmesinin yeniden yapılmasıdır. Yönetmeliğin 9. maddesine göre farklı bölümler için yapılan analizler, bölümlerin birbirine etkisi dikkate alınarak bir bütün olarak sonuçlandırılır. Bu nedenle kısmi yenilemede yalnızca yeni makinenin bulunduğu alana değil, o alanın çevresindeki çalışma alanlarına etkisine de bakılır.
Kısmi yenileme de Yönetmeliğin 11. maddesindeki dokümantasyon kurallarına tabidir. Yenilenen bölümde gerçekleştirme tarihi, çalışmayı yapanların isim ve unvanları, belirlenen riskler, alınan tedbirler ve tedbir sonrası risk seviyesi kayıt altına alınır.
Mevcut risk değerlendirmeniz hâlâ güncel mi? Dokümanınızın tarihi yaklaşıyorsa ya da son dönemde taşınma, yeni ekipman veya bir iş kazası yaşandıysa yenileme ihtiyacını netleştirmek faydalı olur. Trend OSGB, İstanbul ve Kocaeli‘deki işletmeler için mevcut dokümanın tarihini, tehlike sınıfını ve işyerindeki son değişiklikleri birlikte değerlendirerek yenileme kapsamını belirlemenize destek olur. Ayrıntılar için risk analizi hizmeti sayfamıza bakabilirsiniz.
Risk Değerlendirmesini Yenileme Sorumluluğu Kime Aittir?
Risk değerlendirmesini yaptırma ve yenileme yükümlülüğü işverene aittir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4. ve 10. maddeleri, işverenin risk değerlendirmesi “yapar veya yaptırır” olduğunu belirtir. Aynı Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrasına göre işyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği’nin 6. maddesine göre risk değerlendirmesi, işverenin oluşturduğu bir ekip tarafından yapılır. Bu ekipte işveren veya işveren vekili, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, çalışan temsilcisi, destek elemanları ve işyerindeki birimleri temsil eden bilgili çalışanlar yer alır. İşveren gerektiğinde ekibe destek için dışarıdan hizmet alabilir. İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik de iş güvenliği uzmanının risk değerlendirmesi çalışmalarına katılmasını ve önerilen tedbirleri takip etmesini görevleri arasında sayar. İşyerinizde görevlendirilmiş bir uzman yoksa iş güvenliği uzmanı hizmeti bu ekibin kurulmasına yardımcı olur.
İşveren risk değerlendirmesini kendisi yenileyebilir mi?
İşveren, yenilemeyi tek başına değil Yönetmelikteki ekip yapısıyla yürütür. 6331 sayılı Kanun’un 6. maddesi, 50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde işverenin veya işveren vekilinin, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlaması şartıyla, işe giriş ve periyodik muayeneler hariç İSG hizmetlerini kendisinin yürütebilmesine imkan tanır. Bu imkan risk değerlendirmesi ekibine ilişkin kuralları ortadan kaldırmaz.
Alt işveren ve ortak çalışma alanlarında yenileme nasıl yürütülür?
Bir işyerinde alt işveren bulunması hâlinde her alt işveren kendi işleriyle ilgili risk değerlendirmesini yapar veya yaptırır ve bir nüshasını asıl işverene verir. Yönetmeliğin 15. maddesine göre asıl işveren bu çalışmaları kendi risk değerlendirmesiyle bütünleştirir, denetler ve koordine eder.
Aynı çalışma alanını birden fazla işveren paylaşıyorsa Yönetmeliğin 14. maddesi uyarınca her işveren ayrı risk değerlendirmesi yapar; çalışmalar koordinasyon içinde yürütülür. İş merkezleri, iş hanları ve sanayi sitelerinde bu koordinasyon yönetim tarafından sağlanır. Pratikte asıl işverenin, alt işverenlerin risk değerlendirmesi yenileme tarihlerini kendi takvimiyle birlikte izlemesi yararlı olur.
Risk Değerlendirmesinin Süresi Geçerse Ne Olur?
6331 sayılı Kanun’un 26. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi, risk değerlendirmesi yapmayan veya yaptırmayan işverene idari para cezası ve aykırılığın devam ettiği her ay için ayrıca ceza öngörür. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2026 yılı idari para cezaları tablosuna göre bu fiil için 2026 yılı temel tutarı 66.725 TL, aykırılığın devamında her ay için temel tutar 100.119 TL’dir. Tutarlar, işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre artırılarak uygulanır ve her yıl yeniden belirlenir.
Kanun ve Yönetmelik, süresi geçmiş bir risk değerlendirmesinin bu ceza hükmü bakımından nasıl ele alınacağını ayrıca düzenlemez. Uygulamada asıl sorun, güncel olmayan bir dokümanın işyerindeki mevcut riskleri ve tedbirleri yansıtmamasıdır. Bu nedenle en sağlıklı yol, yenilemeyi süre dolmadan planlamaktır.
Risk Değerlendirmesi Yenileme Tarihi Nasıl Takip Edilir? İşveren Kontrol Listesi
Risk analizi kaç yılda bir yenilenir sorusunu kendi işyeriniz için cevaplamanın en pratik yolu, mevcut dokümanı adım adım kontrol etmektir. Risk değerlendirmesi yenileme tarihi, mevcut dokümandaki tarihlerden başlayarak tehlike sınıfı ve işyerindeki değişikliklerle birlikte takip edilir. Aşağıdaki adımlar, mevcut dokümanın güncel olup olmadığını hızlıca anlamanıza yardımcı olur.
Yenileme gerekip gerekmediğine 5 adımda karar verin
- Dokümandaki tarihleri bulun. Yönetmeliğin 11. maddesine göre risk değerlendirmesi dokümanında gerçekleştirildiği tarih ve geçerlilik tarihi yer alır. Tarihleri girerek risk analizi yenileme kontrolü aracı ile kalan süreyi görebilirsiniz.
- Tehlike sınıfını doğrulayın. İşyerinin asıl faaliyetinin değişip değişmediğini kontrol edin.
- Son tarihten bu yana yaşanan olayları listeleyin. Taşınma, bina değişikliği, yeni ekipman veya madde, üretim yöntemi değişikliği, iş kazası, meslek hastalığı, ramak kala olay, ölçüm sonuçları ve dış kaynaklı yeni tehlikeleri gözden geçirin.
- Kapsamı belirleyin. Değişiklik işyerinin tamamını etkiliyorsa tam, bir bölümünü etkiliyorsa kısmi yenileme planlayın.
- Ekibi ve takvimi planlayın. Risk değerlendirmesi ekibini oluşturun ve çalışmayı süre dolmadan tamamlanacak şekilde takvime bağlayın.
Yenileme öncesi kontrol listesi
- Dokümanda gerçekleştirme tarihi ve geçerlilik tarihi açıkça yazılı mı?
- Doküman sayfaları numaralandırılmış, her sayfa paraflanmış ve son sayfa imzalanmış mı (Yönetmelik md. 11/2)?
- Son çalışma ortamı ölçüm sonuçları ve sağlık gözetimi bulguları dosyada mı?
- İş kazası, meslek hastalığı ve ramak kala olay kayıtları güncel mi?
- Yeni alınan makine, ekipman veya kimyasal maddeler listelendi mi?
- Alt işverenlerin güncel risk değerlendirmesi nüshaları asıl işverende mi?
- Acil durum planı, yenilenen risk değerlendirmesiyle tutarlı mı? Gerekirse acil durum planı hizmeti ile birlikte ele alınabilir.
- Yenilenen riskler ve tedbirler çalışanlara ve çalışan temsilcilerine bildirildi mi (Yönetmelik md. 16)? Bilgilendirme, İSG eğitimi planına da yansıtılabilir.
- Bir sonraki olağan yenileme tarihi için takvim hatırlatması kuruldu mu?
Sık Sorulan Sorular
Risk değerlendirmesinin geçerlilik süresi hangi tarihten itibaren hesaplanır?
Yönetmeliğin 11. maddesi, risk değerlendirmesi dokümanında gerçekleştirildiği tarih ile geçerlilik tarihinin yer almasını şart koşar. Sürenin hangi tarihten itibaren işlediğine dair ayrıca açık bir hüküm bulunmamaktadır. Takvim planlamasında dokümandaki tarihleri esas almanız ve tereddüt hâlinde daha erken tarihi dikkate almanız önerilir.
Kısmi yenileme olağan yenileme süresini yeniden başlatır mı?
Yönetmelik, kısmi yenilemenin olağan yenileme süresini yeniden başlatıp başlatmadığını düzenlemez. Kısmi yenilemeden sonra da işyerinin tamamı için belirlenen olağan yenileme tarihini ayrıca takip etmeniz önerilir.
Yenilenen risk değerlendirmesi çalışanlara bildirilir mi?
Evet. Yönetmeliğin 16. maddesine göre çalışanlar, çalışan temsilcileri ve başka işyerlerinden çalışmak üzere gelen çalışanlar ile bunların işverenleri, işyerindeki sağlık ve güvenlik riskleri ile düzeltici ve önleyici tedbirler hakkında bilgilendirilir.
Risk değerlendirmesi elektronik ortamda saklanabilir mi?
Evet. Yönetmeliğin 11. maddesinin üçüncü fıkrasına göre risk değerlendirmesi dokümanı elektronik ve benzeri ortamlarda hazırlanıp arşivlenebilir.
İşverenler İçin Sonraki Adım
Risk analizi kaç yılda bir yenilenir sorusunun cevabı tek bir tarihten ibaret değildir; tehlike sınıfı, işyerindeki değişiklikler ve alt işveren yapısı yenileme takvimini birlikte belirler. Trend OSGB’nin risk değerlendirmesi hizmetleri işletmeler ve işverenler için planlanmaktadır. Yenilemeyi işyerinizin faaliyetine, tehlike sınıfına ve çalışma düzenine göre planlamak istiyorsanız İstanbul ve Kocaeli‘deki ekibimizle görüşebilirsiniz: işyerinize özel risk değerlendirmesi planlaması.