İş Güvenliği Uzmanı Çalıştırma Zorunluluğu: Kimler Uzman Bulundurmalı?

İşveren olarak iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleriniz olduğunu biliyor olabilirsiniz. Ancak iş güvenliği uzmanı çalıştırma zorunluluğu konusunda karar verirken yalnızca çalışan sayısına bakmak yeterli değildir. İşyerinin Kanun kapsamındaki durumu, tehlike sınıfı ve hizmetlerin hangi yöntemle yürütüleceği birlikte değerlendirilmelidir.

“Az çalışanımız var, uzman gerekmiyor” veya “Mutlaka tam zamanlı uzman istihdam etmeliyiz” düşünceleri, farklı yükümlülükleri birbirine karıştırabilir. Uzman görevlendirmek, OSGB’den hizmet almak ve tam süreli personel çalıştırmak aynı anlama gelmez.

Bu rehber; hangi işyerlerinin kapsama girdiğini, uygun uzman sınıfını, aylık hizmet süresini ve İSG-KATİP görevlendirme sürecini açıklar. İşletmenizin mevcut durumunu kontrol etmek veya hizmet planını gözden geçirmek için hangi bilgileri hazırlamanız gerektiğini de gösterir.

Bu Rehberde Neler Öğreneceksiniz?

• İş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğü, işyerinin yasal kapsamı ve hizmetlerin yürütülme yöntemi birlikte değerlendirilerek belirlenir.
• İşyerinin tehlike sınıfı, uygun uzmanlık belgesini ve çalışan başına asgari hizmet süresini etkiler.
• Çalışan sayısı, aylık süre hesabının yanında tam süreli uzman gerekliliğini de belirler.
• İşverenin İSG hizmetlerini kendisinin yürütebilmesi, ilgili belge veya özel eğitim şartlarını karşılamasına bağlıdır.
• OSGB hizmeti, uygun uzman görevlendirme seçeneklerinden biridir; işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
• Teklif hazırlığı için faaliyet bilgisi, çalışan sayısı, tehlike sınıfı ve hizmet lokasyonu netleştirilmelidir.

İş Güvenliği Uzmanı Çalıştırma Zorunluluğu Nedir?

İş güvenliği uzmanı çalıştırma zorunluluğu, kapsamındaki işyerinde işverenin uygun nitelikteki uzmanlık hizmetini mevzuata göre sağlamasıdır. Bu yükümlülük, her işyerinde tam süreli bir uzman istihdam edilmesi gerektiği anlamına gelmez.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 6’ncı maddesi İSG hizmetlerinin sağlanmasını, 8’inci maddesi ise uzmanların görevlendirilmesine ilişkin temel şartları düzenler. Hizmet modeli; işyerindeki uygun personelin varlığı, işverenin gerekli nitelikleri ve ilgili özel düzenlemeler dikkate alınarak belirlenir.

Uzmanın görevi yalnızca evrak hazırlamak değildir. Çalışma ortamının gözetimi, risklerin değerlendirilmesine katkı ve işverene uygulanabilir önlemler konusunda rehberlik, hizmetin sahadaki karşılığıdır. İşverenin bildirilen tedbirleri uygulaması ve sürecin yürütülmesini sağlaması gerekir.

Kimler İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirmek Zorunda?

6331 sayılı Kanun kapsamındaki çalışanı bulunan kamu ve özel sektör işyerlerinde, kural olarak uzman görevlendirme yükümlülüğü vardır. Kapsam dışı faaliyetler ve hizmetlerin işveren tarafından yürütülebildiği özel durumlar ayrıca değerlendirilir.

İşyerinin küçük olması, ofis olarak kullanılması veya yalnızca bir çalışanının bulunması tek başına muafiyet oluşturmaz. Önce işyerinin kapsamı, ardından hizmetin hangi yöntemle karşılanabileceği belirlenmelidir. Sağlık Bakanlığının kapsam açıklaması, Kanunun kamu ve özel sektöre uygulanmasını ve istisnaları açıklamaktadır. isgdb.saglik.gov.tr

2026 yılında iş güvenliği uzmanı zorunluluğu var mı?

Evet. ÇSGB’nin güncel açıklamasına göre kamu kurumları ile 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde de ilgili görevlendirme hükümleri yürürlüktedir. Eski erteleme tarihlerini içeren yazılar, mevcut yükümlülüğü değerlendirmek için yeterli değildir.

İşletmenizin diğer sorumluluklarını birlikte değerlendirmek için 6331 sayılı Kanun kapsamında işveren yükümlülükleri rehberini inceleyebilirsiniz.

Tehlike Sınıfı ve Çalışan Sayısı Zorunluluğu Nasıl Etkiler?

Tehlike sınıfı, görevlendirilecek uzmanın belge sınıfını ve çalışan başına asgari süreyi; çalışan sayısı ise toplam hizmet süresini ve tam süreli uzman ihtiyacını etkiler. Ancak bu bilgiler, işyerinin yasal kapsamı kontrol edilmeden tek başına değerlendirilmemelidir.

Tehlike sınıfının belirlenmesinde işyerinde yapılan asıl iş esas alınır. “Ofis”, “depo” veya “üretim tesisi” gibi genel tanımlar kesin sınıflandırma yerine geçmez. Faaliyet kodu ile fiilen yürütülen işin uyumu kontrol edilmelidir. Resmî tehlike sınıfı açıklaması bu ayrımı ortaya koymaktadır.

İşveren açısından kontrol sırası şöyledir:

1. İşyerinin Kanun kapsamındaki durumunu belirleyin.
2. Esas faaliyet ve tehlike sınıfı bilgilerini doğrulayın.
3. Süre hesabına esas çalışan sayısını netleştirin.
4. Uygun uzman sınıfını ve görevlendirme modelini seçin.

Az tehlikeli işyerlerinde uzman görevlendirme nasıl değerlendirilir?

Az tehlikeli işyerleri, yalnızca düşük risk grubunda oldukları için İSG hizmetlerinden muaf değildir. Bununla birlikte, 50’den az çalışanı olan işyerlerinde şartları sağlayan işveren veya işveren vekilinin belirli hizmetleri kendisinin yürütmesine imkan tanınır.

Bu seçenek, işyerinin bütün İSG yükümlülüklerinin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Uzman görevlendirme yöntemiyle ilerleniyorsa uygun belge sınıfı, çalışma süresi ve sistem işlemleri yine kontrol edilmelidir. Eğitim, sağlık gözetimi ve diğer yükümlülüklerin kapsamı için az tehlikeli işyerlerinde İSG zorunluluğu rehberine bakabilirsiniz.

Tehlike Sınıfına Göre Hangi Uzman Sınıfı Görevlendirilir?

Genel belge sınıfı kuralına göre az tehlikeli işyerlerinde C, B veya A; tehlikeli işyerlerinde B veya A; çok tehlikeli işyerlerinde A sınıfı uzman görevlendirilir. Kanunun 8’inci maddesindeki bu eşleştirme, güncel geçici ve özel hükümlerle birlikte değerlendirilmelidir.

Belge sınıfları Kanunun genel kuralını; süre ve eşikler, iş güvenliği uzmanlarının çalışma sürelerine ilişkin resmî açıklamayı gösterir. Tam katların üzerinde kalan çalışanlar için ek görevlendirme gerekir. www.csgb.gov.tr

İşyeri tehlike sınıfı ile uzman belge sınıfı farklı kavramlardır. İşyerinin sınıfı faaliyetinden, uzmanın sınıfı ise sahip olduğu yetki belgesinden kaynaklanır. Geçmiş yıllardaki geçici yetkiler veya eski bir sözleşme, yeni görevlendirmenin uygunluğunu tek başına kanıtlamaz.

İş Güvenliği Uzmanının Aylık Çalışma Süresi Nasıl Hesaplanır?

Kısmi süreli uzman görevlendirmesinde aylık asgari süre, hesaba esas çalışan sayısının tehlike sınıfına karşılık gelen dakika ile çarpılmasıyla bulunur. Tam süreli görevlendirme eşikleri ayrıca kontrol edilir.

Aylık asgari süre = Çalışan sayısı × Çalışan başına dakika

Dakika toplamı 60’a bölünerek saat karşılığı bulunur. Bu hesap yasal asgari süreyi gösterir; saha programı hazırlanırken işyerinin gerçek çalışma koşulları da değerlendirilmelidir.

Örnek: 12 çalışanlı az tehlikeli ofis

Az tehlikeli olduğu doğrulanmış, uzman hizmetiyle ilerleyen varsayımsal bir ofiste hesap 12 × 10 = 120 dakika, yani ayda 2 saattir. Gerçek uygulama; güncel yasal kapsam, doğrulanmış çalışan bilgileri ve işverenin özel hizmet yürütme seçeneğine uygunluğuna bağlıdır.

Örnek: 60 çalışanlı tehlikeli üretim işyeri

Tehlikeli sınıfta olduğu doğrulanmış varsayımsal bir üretim işyerinde hesap 60 × 20 = 1.200 dakika, yani ayda 20 saattir. Gerçek yükümlülük belirlenirken faaliyet kodu, çalışan bilgileri ve mevcut görevlendirmeler kontrol edilmelidir; “üretim” ifadesi tek başına sınıfı belirlemez.

Tam süreli iş güvenliği uzmanı ne zaman gerekir?

Tam süreli görevlendirme, tablodaki çalışan sayısı eşiklerine ulaşıldığında gündeme gelir. Bu nedenle yüksek çalışan sayılarında yalnızca dakika çarpımıyla hizmet planı oluşturulamaz.

Çok tehlikeli sınıfta olduğu doğrulanmış 300 çalışanlı varsayımsal bir işyerinde, 250 çalışan için bir tam süreli uzman ve kalan 50 çalışan için ek süre hesabı yapılır. Kalan çalışanlar için asgari süre 50 × 40 = 2.000 dakikadır. Gerçek görevlendirme, güncel mevzuat ve doğrulanmış işyeri bilgileri üzerinden planlanmalıdır. isgdb.saglik.gov.tr

Hizmetin işletmenizde nasıl planlanabileceğini iş güvenliği uzmanı hizmeti sayfamızdan inceleyebilirsiniz.

İşveren Kendi İşyerinin İSG Hizmetlerini Yürütebilir mi?

İşveren, gerekli uzmanlık niteliklerine ve uygun belgeye sahipse hizmeti kendisi üstlenebilir. Ayrıca 50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde, özel eğitim ve sınav şartlarını sağlayan işveren veya işveren vekili için ayrı bir hizmet yürütme yolu vardır.

Bu iki yol birbirine karıştırılmamalıdır. Özel işveren eğitimi, kişiye A, B veya C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi kazandırmaz. İşe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler bu özel yolun dışındadır.

ÇSGB, şartları sağlayan işverenin hizmeti üstlenmesi halinde görevlendirmenin İSG-KATİP üzerinden yapılması gerektiğini açıklamaktadır. Yalnızca eğitim belgesini almak, bütün işlemlerin tamamlandığı anlamına gelmez.

Sağlık hizmeti ihtiyacı, uzmanlık hizmetinden ayrı değerlendirilmelidir. İşletmenizin bu kapsamını işyeri hekimi hizmeti üzerinden inceleyebilirsiniz.

İş Güvenliği Uzmanı OSGB Üzerinden Görevlendirilebilir mi?

Evet, uygun uzman hizmeti yetkili bir OSGB üzerinden sağlanabilir. OSGB seçeneğinde de görevlendirilecek kişinin belge sınıfı, hizmet süresi ve işyerine ilişkin sistem kayıtları uygun olmalıdır.

OSGB’den hizmet alınması işverenin sorumluluğunu kaldırmaz. İşveren, uzman çalışması için gerekli koşulları sağlamak ve mevzuata uygun bildirilen tedbirleri uygulamakla yükümlüdür. İşverenin genel yükümlülüklerine ilişkin resmî açıklama bu sorumluluğun devam ettiğini belirtir.

Örneğin OSGB’den hizmet almayı planlayan varsayımsal bir işletme, çalışan ve faaliyet bilgilerini paylaşarak uygun uzman ve süre planını oluşturur. Gerçek yükümlülük, güncel mevzuat ile doğrulanmış işyeri bilgilerine bağlıdır; ticari sözleşmenin imzalanması, sistemdeki gerekli onayların tamamlandığı anlamına gelmez.

Hizmet alma seçenekleri arasındaki farklar için OSGB zorunlu mu? rehberimizi inceleyebilirsiniz.

İSG-KATİP Görevlendirme ve Onay Süreci Nasıl İlerler?

İSG-KATİP süreci, işyeri ve personel bilgilerinin doğrulanması, uygun görevlendirmenin oluşturulması ve gerekli taraf onaylarının tamamlanmasını içerir. İşlemin ayrıntıları, kurum içi görevlendirme veya hizmet alımı modeline göre değişebilir.

İşverenin takip edebileceği temel sıra şöyledir:

1. İşyeri bilgilerini kontrol edin: Doğru işyeri kaydı, faaliyet ve çalışan bilgileri üzerinden ilerleyin.
2. Personel ve süreyi doğrulayın: Uzmanlık belgesi, tehlike sınıfı ve hizmet süresinin uygunluğunu kontrol edin.
3. Görevlendirme kaydını oluşturun: Seçilen hizmet modeline uygun sözleşme veya görevlendirme işlemini başlatın.
4. Gerekli onayları tamamlayın: Yetkili tarafların işlemleri tamamladığını ve kaydın durumunu kontrol edin.
5. Değişiklikleri takip edin: Personel değişimi, sözleşme sonlandırılması veya işyeri bilgilerindeki değişikliklerde kayıtları yeniden değerlendirin.

Görevlendirmelerin sistemde tanımlı olması gerektiği, Bakanlığın OSGB hizmetlerinin geçerliliğine ilişkin açıklamasında da belirtilmektedir.

Sistem kaydı ile hizmetin sahada yürütülmesini ayrı ayrı takip edin. Ziyaret planının, yapılan çalışmaların ve işverene iletilen önerilerin düzenli kaydı, görevlendirmenin uygulamadaki takibini kolaylaştırır.

İstisnalar ve Özel İşyeri Durumları Nelerdir?

Kanun kapsamı dışında bırakılan faaliyetler ile hizmetlerin farklı yöntemlerle yürütülebildiği durumlar aynı değildir. Kapsam dışında olmak, belirli hizmetleri işverenin kendisinin üstlenmesinden farklı bir hukuki durumdur.

Kanunun 2’nci maddesinde; ev hizmetleri, çalışan istihdam etmeden kendi nam ve hesabına üretim yapanlar ve belirli diğer faaliyetler için istisnalar bulunur. Askerî, kolluk ve afet müdahalesine ilişkin istisnaların da kendi sınırları vardır; bütün kurum faaliyetleri otomatik olarak kapsam dışında sayılmaz. isgdb.saglik.gov.tr

Çalışanı bulunan apartmanlarda ise apartmanın konut olarak kullanılması tek başına muafiyet oluşturmaz. Kamu kurumları ve hastanelerde de kurum adı yerine işyerinin kapsamı, faaliyeti ve görevlendirme şartları esas alınmalıdır.

İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirilmezse Ne Olur?

Gerekli uzman görevlendirmesinin yapılmaması, 6331 sayılı Kanun kapsamında idari yaptırım doğurabilir. İhlalin sürmesi, yükümlülüğün ortadan kalktığı veya tek bir işlemle kapanacağı anlamına gelmez.

Parasal tutarlar, ilgili yıl ve uygulanacak şartlar üzerinden değerlendirilmelidir. Güncel tutarlar için ÇSGB’nin idari para cezaları sayfası esas alınmalıdır. Bu rehberde sabit bir ceza tutarı verilmemektedir. T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

Uzman görevlendirmeme ile işin durdurulması da aynı konu değildir. İşin durdurulması, Kanunun 25’inci maddesindeki koşullara bağlıdır; her görevlendirme eksikliği otomatik kapanma şeklinde açıklanamaz.

İşletmenize Uygun Uzman Hizmeti İçin Hangi Bilgiler Gerekir?

Uygun hizmet planı için çalışan sayısı, tehlike sınıfı, esas faaliyet ve mevcut görevlendirme bilgileri gerekir. Teklif talebini yalnızca “kaç kişilik işletmeyiz?” sorusuna indirgemek, ihtiyacın eksik değerlendirilmesine yol açabilir.

Şu bilgileri hazırlayın:

• Firma adı ve yetkili kişinin iletişim bilgileri.
• İşyerinin faaliyet alanı ve mevcut NACE bilgisi.
• Çalışan sayısı ve vardiya düzeni.
• Tehlike sınıfı; bilinmiyorsa bunun açıkça belirtilmesi.
• Hizmet lokasyonu ve birden fazla işyeri bulunup bulunmadığı.
• Mevcut uzman sözleşmesi ve değişiklik ihtiyacı.
• Talep edilen hizmetler ve planlanan başlangıç dönemi.

Birden fazla hizmet gerekiyorsa kurumsal OSGB hizmet kapsamı birlikte değerlendirilebilir. Teklifte uzman sınıfı, süre, saha planı ve görevlendirme sorumluluklarının açık olması, seçeneklerin karşılaştırılmasını kolaylaştırır.

Sık Sorulan Sorular

Uzman görevlendirmesine ilişkin aşağıdaki sorular, işverenlerin kapsam ve uygulamada sık karşılaştığı ayrımları açıklar. Her durumda doğrulanmış işyeri bilgileri esas alınmalıdır.

Bir çalışanı olan işyerinde uzman gerekir mi?

Çalışanın yalnızca bir kişi olması tek başına muafiyet sağlamaz. İşyerinin Kanun kapsamı ve tehlike sınıfı kontrol edilmelidir. Az tehlikeli ve 50’den az çalışanlı işyerlerinde, şartları sağlayan işverenin belirli hizmetleri kendisinin yürütme seçeneği bulunabilir. Bu seçenek, bütün İSG yükümlülüklerinin kaldırılması anlamına gelmez.

İş güvenliği uzmanı ile işyeri hekimi aynı hizmeti mi verir?

Hayır. Uzmanlık ve işyeri hekimliği farklı yetki ve görev alanlarıdır. Uzman görevlendirilmiş olması, hekim hizmetine ilişkin yükümlülüğün de karşılandığını göstermez. Hizmet planında gereken görevlendirmeler ayrı kontrol edilmeli; yalnızca “İSG hizmeti alıyoruz” ifadesiyle bütün kapsamın tamamlandığı varsayılmamalıdır.

İSG kurulu için 50 çalışan şartı uzman görevlendirmesine de uygulanır mı?

Hayır. İSG kurulu ve uzman görevlendirme ayrı yükümlülüklerdir. Kurul için elli ve daha fazla çalışan ile altı aydan fazla süren sürekli işler şartı değerlendirilir. Uzman ihtiyacını belirlerken bu eşik doğrudan kullanılmamalıdır. İşyerinin kurul şartlarını karşılamaması, uzman hizmetinden muaf olduğunu göstermez. isgdb.saglik.gov.tr

Çırak ve stajyerler hizmet süresi hesabına dahil edilir mi?

Çırak ve stajyerlerin Kanun kapsamında korunması ile uzman hizmet süresi hesabına dahil edilmesi farklı konulardır. Bakanlığın açıklamasına göre belirtilen mesleki eğitim ve yükseköğretim mevzuatı kapsamındaki öğrenci statüsündeki çırak ve stajyerler, zorunlu hizmet süresi hesabında toplam çalışan sayısına dahil edilmez. Statünün doğru belirlenmesi gerekir. www.csgb.gov.tr

Uzman görevlendirilince risk değerlendirmesi de tamamlanmış olur mu?

Hayır. Görevlendirme, risk değerlendirmesinin hazırlanması ve uygulanmasıyla aynı işlem değildir. Mevcut değerlendirme, işyerinin koşulları ve yapılması gereken çalışmalar ayrıca kontrol edilmelidir. Hizmet teklifinde risk değerlendirmesi çalışmalarının kapsamını açıkça sormak, görevlendirme ile uygulama arasındaki farkın anlaşılmasını sağlar.

Mevcut uzman sözleşmesini ne zaman gözden geçirmeliyim?

Çalışan sayısı, faaliyet, tehlike sınıfı veya görevli personel değiştiğinde mevcut planı yeniden değerlendirmek yerinde olur. Sözleşmede görünen süre ile güncel ihtiyaç arasında fark oluşmuş olabilir. Kontrol sırasında sistemdeki görevlendirme durumu, uzmanlık belgesi ve fiilen yürütülen hizmet birlikte incelenmelidir.

İşletmeniz İçin Doğru Uzman Görevlendirmesini Planlayın

Doğru uzman görevlendirmesi, işyerinin kapsamını, tehlike sınıfını ve çalışan sayısını birlikte değerlendiren bir hizmet planıyla başlar. Uygun belge sınıfını seçmek kadar, asgari süreyi hesaplamak ve gerekli sistem işlemlerini tamamlamak da bu planın parçasıdır.

İlk adım olarak mevcut işyeri bilgilerinizi doğrulayın. Ardından hizmetleri hangi yöntemle yürüteceğinizi belirleyin ve mevcut görevlendirmenin güncel ihtiyaçla uyumunu kontrol edin. Çalışan sayısı veya faaliyet bilgisi değişmişse eski teklif ve sözleşmeyi doğrudan esas almak yerine yeniden değerlendirme isteyin.

İstanbul veya Kocaeli’deki işletmeniz için uzman hizmetini planlarken çalışan sayınızı, faaliyet alanınızı ve lokasyonunuzu paylaşabilirsiniz. Böylece değerlendirme, genel bir paket yerine doğrulanmış işletme bilgileri ve yürürlükteki mevzuat üzerinden yapılabilir. Bu rehber genel bilgilendirme sağlar; işletmenize özgü uygulama, güncel mevzuat ve yetkin değerlendirme üzerinden netleştirilmelidir.