İşyeri Tehlike Sınıfları Nelerdir? Tehlike Sınıfı Nasıl Öğrenilir?

OSGB teklifi alırken, İSG-KATİP’te sözleşme onaylarken ya da bir denetime hazırlanırken işverenlerin karşısına çoğu zaman aynı soru çıkar: İşyerimiz hangi tehlike sınıfında? İşyeri tehlike sınıfları, işletmenin dışarıdan ne kadar riskli göründüğüne göre değil; kayıtlı asıl faaliyete ve bu faaliyetin NACE kodunun resmî listedeki karşılığına göre belirlenir. Bu liste 2024, 2025 ve 2026 yıllarında değiştirildiği için birkaç yıl önce doğru olan bir bilgi bugün geçerliliğini yitirmiş olabilir.

Bu rehberde üç tehlike sınıfını, sınıfın hangi kurala göre belirlendiğini, NACE kodunuzu ve tehlike sınıfınızı resmî kanallardan nasıl kontrol edeceğinizi, kayıt hatalı görünüyorsa hangi kuruma başvuracağınızı ve sınıfın İSG planlamanızı nasıl etkilediğini bulacaksınız.

Bu Rehberde Öğrenecekleriniz

• Türkiye’deki iş sağlığı ve güvenliği mevzuatında işyerleri az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olmak üzere üç tehlike sınıfına ayrılır.
• 6331 sayılı Kanun’a göre işyeri tehlike sınıfının tespitinde o işyerinde yapılan asıl iş dikkate alınır; işverenin tercihi veya tek bir görevin riski belirleyici değildir.
• Bir işyerinde birden fazla asıl iş tanımına uyan faaliyet yürütülüyorsa, İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’ne göre tehlike sınıfı yüksek olan iş esas alınır.
• İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nin Ek-1 listesi en son 1 Nisan 2026 tarihli ve 33211 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğle değiştirilmiştir.
• İSG-KATİP’teki işyeri tescil bilgileri SGK’dan gelir ve bu bilgilerde değişiklik için işyerinin bağlı olduğu SGK il müdürlüğü tescil birimine başvurulur.
• İşveren, asıl iş faaliyetindeki değişikliği Tebliğ’e göre en geç bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirmekle yükümlüdür.
• Tehlike sınıfı; iş güvenliği uzmanının belge sınıfını, uzman ve hekim çalışma sürelerini, eğitim ve risk değerlendirmesi yenileme aralıklarını etkiler.

İşyeri Tehlike Sınıfı Nedir?

İşyeri tehlike sınıfı, iş sağlığı ve güvenliği açısından bir işyeri için belirlenen tehlike grubudur. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 3. maddesi bu grubun; yapılan işin özelliği, kullanılan veya ortaya çıkan maddeler, iş ekipmanı, üretim yöntemleri ve çalışma ortamı koşulları dikkate alınarak belirlendiğini ifade eder.

Kanun’un 9. maddesine göre tehlike sınıfları, kısa vadeli sigorta kolları prim tarifesi de dikkate alınarak, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürünün başkanlığındaki komisyonun görüşleri doğrultusunda Bakanlıkça çıkarılan tebliğle tespit edilir. Bu düzenleme, İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’dir. Kanun’un işverenlere getirdiği genel çerçeveyi 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu rehberimizde ayrıca ele alıyoruz.

Konuyu doğru anlamak için sık karıştırılan üç kavramı ayırmak gerekir:

• Asıl iş: İşyerinde mal veya hizmet üretiminin esasını oluşturan iştir.
• NACE kodu: Asıl işin hangi ekonomik faaliyet olduğunu gösteren istatistiki faaliyet kodudur.
• Tehlike sınıfı: Bu faaliyet kodunun Tebliğ listesinde karşılık geldiği sınıftır.

Sıralama her zaman aynıdır: önce asıl iş tespit edilir, ardından bu işe uygun NACE kodu belirlenir ve tehlike sınıfı bu kodun listedeki karşılığından okunur.

İşyeri Tehlike Sınıfları Nelerdir?

Tebliğ’deki her altılı faaliyet kodu üç sınıftan birine bağlanmıştır. Hangi sınıfta olduğunuzu işletmenizin adı ya da sektörü değil, kayıtlı faaliyet kodunuz gösterir.

Önemli uyarı: Bu tablo genel bilgi verir. Bir işletmenin sınıfı yalnızca sektör adına veya benzer işletmelere bakılarak belirlenemez; kesin sonuç için kayıtlı NACE kodunuzu güncel Tebliğ listesiyle karşılaştırmanız gerekir.

Az tehlikeli sınıftaki işyerleri de 6331 sayılı Kanun kapsamındadır. Bu işyerlerinde çalışan sayısına göre değişen yükümlülükleri az tehlikeli işyerlerinde İSG zorunluluğu rehberimizde ayrıntılı olarak anlatıyoruz.

İşyerinin Tehlike Sınıfı Nasıl Belirlenir?

İşyerinin tehlike sınıfı, o işyerinde yürütülen asıl işin tehlike sınıfına göre belirlenir. Bu kural hem 6331 sayılı Kanun’un 9. maddesinde hem de İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nin 2. maddesinde yer alır. Tebliğ, belirsiz durumlar için şu ek kuralları koyar:

1. Temel kural: İşyerinde yürütülen asıl işin tehlike sınıfı esas alınır.
2. Tereddüt hâli: Asıl işin ne olduğu konusunda tereddüt varsa işyerinin kuruluş amacına bakılır.
3. Birden fazla asıl iş: İşyerinde birden fazla asıl iş tanımına uyan faaliyet yürütülüyorsa, bunlardan tehlike sınıfı yüksek olan esas alınır.
4. Faaliyetin genişlemesi: Asıl işin yanında veya devamı niteliğinde faaliyet alanı genişletilirse sınıf aynı kurallara göre belirlenir.

Asıl iş ile yardımcı iş tehlike sınıfını nasıl etkiler?

İşyerinde yapılan her iş asıl iş değildir. Bir yazılım şirketindeki küçük bakım-onarım işleri ya da bir mağazanın arka odasında yapılan ambalajlama, ana faaliyeti destekleyen yardımcı nitelikte kalabilir ve tek başına işyerinin sınıfını belirlemeyebilir.

Bir işin yardımcı iş mi yoksa ikinci bir asıl iş mi olduğu ise işyerindeki fiilî duruma bağlıdır. Tebliğ, yardımcı işler için ayrı bir sınıflandırma kuralı içermez. Bir faaliyet ürün veya hizmet üretiminin esasını oluşturuyorsa asıl iş sayılabilir ve bu durumda birden fazla asıl iş kuralı uygulanır. Sınırda kalan durumlarda değerlendirme, kayıtlar ve işyerinin fiilî yapısı birlikte incelenerek yapılmalıdır.

NACE Kodu Nedir ve Tehlike Sınıfıyla İlişkisi Nedir?

NACE kodu, ekonomik faaliyetleri sınıflandırmak için kullanılan istatistiki faaliyet kodudur. Türkiye’de güncel sınıflama, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan NACE Rev.2.1-Altılı sınıflamasıdır ve faaliyetler altı haneli kodlarla tanımlanır.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın açıklamasına göre tehlike sınıfı iki adımda bulunur. Önce Tebliğ’deki tablodan işyerine uygun dörtlü kod seçilir; ardından bu dörtlü kodun altındaki altılı kodlardan yapılan işi en iyi tanımlayan kod seçilir. Seçilen altılı kodun karşısında yazan sınıf, işyerinin tehlike sınıfıdır. Faaliyetin hangi koda girdiği konusunda tereddüt varsa yetkili kurum TÜİK’tir.

SGK sicil numarası ile NACE kodu arasındaki bağlantı

SGK’ya kayıtlı her işyerinin 26 haneli bir işyeri sicil numarası vardır. Bu numaranın içinde yer alan dört haneli işkolu kodu, Tebliğ’deki dörtlü NACE koduna karşılık gelir ve işyerinin esas faaliyetini gösterir.

SGK’nın 18 Mart 2025 tarihli duyurusuna göre SGK, NACE Rev.2.1 sınıflamasını kullanmaya başlamış ve etkilenen işyerlerinin kodlarını 15-16 Mart 2025’te otomatik olarak dönüştürmüştür. Dörtlü kodu değişen işyerlerinin 26 haneli sicil numarası da değişmiştir. Bu nedenle eski bir belgede gördüğünüz sicil numarasının veya kodun güncel kayıtla aynı olduğunu varsaymayın.

Vergi kaydınızdaki faaliyet kodu ile SGK’daki işkolu kodu farklı görünebilir. Böyle bir durumda kodları mali müşavirinizle birlikte kontrol etmeniz yerinde olur.

İşyeri Tehlike Sınıfı Nasıl Sorgulanır?

İşyeri tehlike sınıfı, SGK’daki işyeri kaydınız ve İSG-KATİP bilgileriniz birlikte kontrol edilerek öğrenilir. Aşağıdaki adımlar yalnızca resmî kanalları kullanır.

1. Kayıtlı işkolu kodunuzu bulun: e-SGK İşveren Sistemi’nden işyeri sicil numaranızı ve işkolu/NACE kodunuzu kontrol edin.
2. İSG-KATİP’teki işyeri kartına bakın: İşveren olarak giriş yapın ve işyeri kartındaki “Çalışan Sayısı ve Tehlike Sınıfı Bilgileri” sekmesini kontrol edin; bilgiler güncel görünmüyorsa “Doğrula” adımını kullanın.
3. Kodu güncel Tebliğ listesiyle karşılaştırın: Altılı kodunuzu ve karşısındaki sınıfı, 2024, 2025 ve 2026 değişiklikleri işlenmiş güncel Ek-1 üzerinden kontrol edin.
4. Kod tanımını fiilî işinizle karşılaştırın: Kodun tanımının işyerinde gerçekten yürüttüğünüz asıl işi doğru anlatıp anlatmadığını ve birden fazla asıl iş bulunup bulunmadığını değerlendirin.
5. Uyumsuzluk varsa doğru kanala yönelin: Tescil hatası SGK’nın, sınıflama tereddüdü TÜİK’in, tehlike sınıfına itiraz ise Bakanlığın değerlendirme alanındadır.

İSG-KATİP’e e-Devlet üzerindeki İSG-KATİP hizmeti aracılığıyla ulaşabilirsiniz. Sekme adları Bakanlığın açıklamasında yer alan adlardır; sistem güncellemelerinde ekran düzeni değişebilir.

İşletmeniz için ne anlama geliyor?

Tehlike sınıfınızı doğruladıktan sonraki adım, bu sınıfın İSG organizasyonunuzu nasıl etkilediğini netleştirmektir. Çalışan sayınızı, faaliyet alanınızı ve mevcut tehlike sınıfınızı paylaşın; işletmeniz için ihtiyaç duyulan OSGB hizmet kapsamını birlikte değerlendirelim. Resmi kayıt değişiklikleri ilgili kurumlar tarafından yapılır.

İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği Nedir?

İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği, faaliyet kodlarının hangi tehlike sınıfında yer aldığını gösteren resmî düzenlemedir. Tebliğ, 6331 sayılı Kanun’un 9. maddesine dayanır ve 2009 tarihli eski tehlike sınıfları listesini yürürlükten kaldırmıştır.

Tebliğ’in işverenleri doğrudan ilgilendiren hükümleri şunlardır:

• Madde 2: Asıl iş kuralı, kuruluş amacı ölçütü, birden fazla asıl işte yüksek sınıfın esas alınması ve asıl iş faaliyet değişikliğinin en geç bir ay içinde Bakanlığa bildirilmesi.
• Madde 3: Tehlike sınıfına yapılan itirazların Bakanlıkça değerlendirilmesi, denetimde sınıfın yeniden belirlenebilmesi, sınıf değişirse gerekli işlemlerin 90 gün içinde yerine getirilmesi ve listedeki kodlara ilişkin itirazların komisyonca değerlendirilmesi.

Tebliğde yapılan güncel değişiklikler

Tebliğ’in madde metinleri yerinde dururken Ek-1 listesi değişiklik tebliğleriyle güncellenir. Son yıllardaki değişiklikler şunlardır:

• 5 Mart 2024 tarihli ve 32480 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik tebliği.
• 13 Mart 2025 tarihli ve 32840 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik tebliği. Bu tebliğle Ek-1 yeniden düzenlenmiş ve liste SGK’nın NACE Rev.2.1’e geçişiyle uyumlu hâle getirilmiştir.
• 1 Nisan 2026 tarihli ve 33211 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik tebliği. Bu tebliğle Ek-1’deki 16 satır değiştirilmiş, 5 kod düzeltilmiş, 20 satır yürürlükten kaldırılmış ve 7 yeni satır eklenmiştir. Değişiklik yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

2026 değişikliğiyle yeniden düzenlenen satırlara bazı örnekler: iklimlendirme sistemlerinin kurulumu (43.22.07) ile onarım ve bakımı (43.22.06) “çok tehlikeli”, bilgisayar programlama faaliyetleri (62.10.00) ve iç tasarım faaliyetleri (74.13.00) “az tehlikeli”, yeni eklenen şantiyenin hazırlanması satırı (43.12.00) ise “çok tehlikeli” olarak yer almaktadır. Kodunuz bu değişikliklerden etkilenmiş olabilir; sınıfınızı eski listeler veya başka sitelerdeki tablolar yerine Resmî Gazete’deki güncel metinle kontrol edin.

Örneklerle İşyeri Tehlike Sınıfları

Aşağıdaki örnekler yalnızca açıklama amaçlıdır ve bağlayıcı bir sınıf tespiti değildir. Her örnek, sınıfın neden işletme adından değil kayıtlı faaliyetten okunması gerektiğini gösterir.

Ofis türü bir işletmeyseniz yükümlülüklerinizi az tehlikeli sınıftaki ofislerin İSG yükümlülükleri hakkındaki rehberimizde bulabilirsiniz; ancak önce kayıtlı asıl faaliyetinizi ve NACE kodunuzu kontrol edin.

NACE Kodu veya Tehlike Sınıfı Hatalıysa Ne Yapılmalı?

Kayıtlı kod işyerinde fiilen yürütülen asıl işi yansıtmıyorsa düzeltme talebi ilgili resmî kuruma yapılır. Burada amaç sınıfı düşürmek değil, kaydın gerçek faaliyetle uyumlu olmasını sağlamaktır.

Bakanlığın açıklamasına göre İSG-KATİP’teki işyeri bilgileri SGK’dan alınır ve bu bilgileri SGK değiştirebilir; tescil değişikliği için işyerinin bağlı olduğu SGK il müdürlüğü tescil birimine başvurulur. SGK’nın e-SGK uygulamaları arasında işverenlerin işkolu kodu değişikliği talep edebildiği bir uygulama da bulunmaktadır.

Tebliğ’in 3. maddesine göre Bakanlık, itirazı tescil kayıtları ve tescile esas alınan asıl iş üzerinden değerlendirir; gerekli görülmedikçe işyerinde inceleme yapılmaz. Bakanlık denetiminde asıl işin kayıtlardan farklı olduğu tespit edilirse sınıf yeniden belirlenebilir. Karar işyerinin sınıfını değiştirirse işveren, yeni sınıfın gerektirdiği iş ve işlemleri 90 gün içinde yerine getirip İSG Genel Müdürlüğüne bildirmek zorundadır.

Not: Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır. Kendi durumunuz için ilgili kurumdan veya hukuk danışmanınızdan görüş alın.

Faaliyet Değişirse Tehlike Sınıfı Değişir mi?

Değişebilir. Ancak birbirinden farklı iki durumu ayırmak gerekir:

Sınıf değiştiğinde İSG belgelerinin, özellikle risk değerlendirmesinin güncellenmesi gerekebilir. Hangi durumların yenileme gerektirdiğini risk değerlendirmesinin yenilenme süreleri rehberimizde anlatıyoruz.

Tehlike Sınıfı İSG Yükümlülüklerini Nasıl Etkiler?

İşyerinin tehlike sınıfı, birçok İSG yükümlülüğünün kapsamını ve süresini belirler. Aşağıdaki tablo hangi yükümlülüğün sınıfa göre değiştiğini ve ayrıntıların nerede anlatıldığını gösterir.

Somut bir örnek: 6331 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre iş güvenliği uzmanının çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde (A) sınıfı, tehlikeli sınıftakilerde en az (B) sınıfı, az tehlikeli sınıftakilerde ise en az (C) sınıfı belgeye sahip olması gerekir. Diğer yükümlülüklerin süre ve sıklık değerleri ilgili rehberlerde ele alınmaktadır.

İşverenler İçin Tehlike Sınıfı Kontrol Listesi

A. Resmi kayıtların doğrulanması

1. e-SGK İşveren Sistemi’nden işyeri sicil numaranızı ve işkolu/NACE kodunuzu not edin.
2. İSG-KATİP’teki işyeri kartında tehlike sınıfı ve çalışan sayısı bilgisini kontrol edin.
3. Altılı kodunuzu ve karşısındaki sınıfı, 1 Nisan 2026 değişikliği işlenmiş güncel Ek-1 ile karşılaştırın.

B. Şirket içi bilgilerin gözden geçirilmesi

4. İşyerinde fiilen yürütülen asıl işi yazılı olarak tanımlayın.
5. Birden fazla asıl iş olup olmadığını ve faaliyet alanınızın son dönemde genişleyip genişlemediğini değerlendirin.
6. Vergi kaydındaki faaliyet kodu ile SGK kodunu mali müşavirinizle karşılaştırın.

C. Profesyonel İSG değerlendirmesi

7. Doğrulanmış tehlike sınıfınızı ve çalışan sayınızı iş güvenliği uzmanınız veya OSGB’nizle paylaşın.
8. Uzman, hekim ve diğer sağlık personeli görevlendirmelerinin güncel sınıfa uygun olduğunu kontrol ettirin.
9. Sınıf değiştiyse risk değerlendirmesi, acil durum planı ve eğitim takvimini güncelleyin.

D. Resmi işlem gerektiren düzeltmeler

10. Tescil kaydında hata varsa SGK il müdürlüğü tescil birimine başvurun.
11. Faaliyetiniz listede yer almıyorsa TÜİK’e danışın.
12. Asıl faaliyetiniz değiştiyse değişikliği en geç bir ay içinde Bakanlığa bildirin.

İşletmenizin Tehlike Sınıfına Uygun OSGB Planlaması

Tehlike sınıfı, İSG hizmet planının tek belirleyicisi değildir. Çalışan sayısı, asıl faaliyet, vardiya düzeni ve işyerinin birden fazla adreste faaliyet gösterip göstermediği de uzman ve hekim görevlendirmesini, eğitim ve ölçüm ihtiyaçlarını etkiler. Ortak sağlık ve güvenlik birimi (OSGB), doğrulanmış resmi kayıtlarınızı esas alarak bu unsurları birlikte değerlendirir. Trend OSGB, İstanbul ve Kocaeli’deki işletmeler için bu planlamayı kurumsal OSGB hizmetleri kapsamında yapmaktadır.

İşyeri Tehlike Sınıfları Hakkında Sık Sorulan Sorular

İşyeri tehlike sınıfını kim belirler?

Tehlike sınıflarının listesi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği ile belirlenir. Bir işyerinin sınıfı ise SGK tescilindeki asıl faaliyetin NACE kodunun bu listedeki karşılığından çıkar. Sınıfa yönelik itirazları Bakanlık değerlendirir. İşveren, mali müşavir veya OSGB tehlike sınıfını kendi tercihine göre belirleyemez.

İşyeri tehlike sınıfı e-Devlet’ten öğrenilebilir mi?

Evet. Tehlike sınıfı bilgisine, e-Devlet üzerinden giriş yapılan İSG-KATİP’teki işyeri kartından ulaşılabilir. Kayıtlı işkolu kodunuzu ise e-SGK İşveren Sistemi’nden görebilirsiniz. Bu kodu İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nin güncel Ek-1 listesiyle karşılaştırarak sınıfınızın faaliyetinizle uyumlu olduğunu doğrulayabilirsiniz.

İşveren tehlike sınıfını kendisi seçebilir mi?

Hayır. İşyeri tehlike sınıfı, işyerinde yürütülen asıl işe karşılık gelen NACE kodundan belirlenir. Kayıtlı kod asıl faaliyeti yansıtmıyorsa düzeltme talebi SGK’ya, sınıflama tereddüdü ise TÜİK’e iletilir. Bu sürecin amacı sınıfı düşürmek değil, kaydı fiilî faaliyetle uyumlu hâle getirmektir.

Tebliğ değişince işyerimin tehlike sınıfı değişir mi?

Değişebilir. Faaliyetiniz aynı kalsa bile Tebliğ Ek-1’deki satırınız, kodunuz veya sınıfınız güncellenmiş olabilir. Liste 2024, 2025 ve 1 Nisan 2026 tarihli tebliğlerle değiştirilmiştir. Kodunuzu güncel listeyle karşılaştırın; sınıf değiştiyse İSG hizmet planınızı ve risk değerlendirmenizi gözden geçirin.

Az tehlikeli işyerlerinde iş güvenliği uzmanı zorunlu mu?

Az tehlikeli sınıftaki işyerleri de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındadır. İş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğünün çalışan sayısına göre nasıl uygulandığını ve güncel yürürlük durumunu az tehlikeli işyerlerinde İSG zorunluluğu rehberimizde ayrıntılı olarak anlatıyoruz.

Tehlike sınıfı İSG eğitim sıklığını etkiler mi?

Evet. Çalışanlara verilecek iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin asgari süresi ve tekrar aralığı tehlike sınıfına göre farklıdır. Bu süreler Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’te düzenlenir. Eğitim planı yapılırken önce işyerinin güncel tehlike sınıfı doğrulanmalıdır.

NACE kodum hatalıysa OSGB düzeltebilir mi?

Hayır. Resmî NACE ve tescil kayıtlarındaki değişiklikler SGK’nın, gerektiğinde TÜİK’in veya Bakanlığın süreçleriyle yapılır. Bir OSGB bu kayıtları değiştiremez ve bağlayıcı bir sınıf tespiti yapamaz. OSGB’nin rolü, faaliyetinizi İSG açısından değerlendirmek ve sınıf değiştiğinde hizmet planınızın güncellenmesine destek olmaktır.

Sonuç

İşyeri tehlike sınıfları, İSG yükümlülüklerinin ölçüsünü belirleyen temel sınıflandırmadır. Bu sınıflandırma işletmenin görünümüne değil, kayıtlı asıl faaliyete ve bu faaliyetin NACE kodunun güncel Tebliğ listesindeki karşılığına dayanır. Liste 2024, 2025 ve 2026’da değiştiği için birkaç yıl önce doğru olan bir sınıf bilgisi bugün güncelliğini yitirmiş olabilir.

Sınıfınız; uzmanınızın belge sınıfını, uzman ve hekim çalışma sürelerini, eğitim ve risk değerlendirmesi takviminizi etkiler. İlk adım, e-SGK ve İSG-KATİP kayıtlarınızı güncel Ek-1 listesiyle karşılaştırmaktır. Kayıt fiili faaliyetinizle uyumsuzsa düzeltmeyi resmî kanallardan talep edin. Kayıtlarınız doğruysa, hizmet planınızın sınıfınıza ve çalışan sayınıza uygun olup olmadığını İSG profesyonelinizle birlikte değerlendirin.